عبد الحسين نوايى

224

دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )

انگلستان مجبور شده كه قبل از استخدام از خدمت قشون هند استعفا كند ، كنت - بنكندورف سفيركبير روسيه گفت : دولت روسيه اميدوار است كه غير از عدم دخالت در كار استخدام استوكس ، دولت انگلستان از تقاضاى روسها در مورد تغيير استوكس و نصب شخص ديگرى به‌جاى او حمايت كند و به‌هرحال دولت روسيه حتما بايد در مقابل رياست استوكس بر ژاندارمرى تمام ايران ، من‌جمله منطقهء روسها ، « جبرانى تحصيل نمايند . » اين وضع رفتار خشن ديپلوماسى و فشار بر ايران تنها از طرف سياستمداران نبود بلكه مطبوعات روسى هم در اين‌باره قلم‌فرسائى مىكردند و انتقاد و شديد مىنمودند . مثلا روزنامهء « نوورميا » تحت عنوان « يك اشكال نامطلوب » به سختى از استخدام استوكس و شركتش در جنگ با محمد على ميرزا انتقاد كرد و نوشت « دولت روس » نمىخواهد دولت ايران را از استخدام يك نفر حادثه‌جو « 1 » مانع شود . ولى به شركت يك دولت دوست ، در اين تعيين و انتصاب اعتراض مىكند . هرچند اين دخالت به نحو غيرمستقيم باشد » . سپس نوشت كه استوكس جزو سفارت انگلستان در ايران است و اگر استعفا كرده حتما از طرف دولت انگليس قبول شده و اين قبول هم تصديق تلويحى مداخلات و عمليات اوست در منطقهء نفوذ روسها . اعتراض دولت روس ، در اين مورد ، فقط به جنبهء رسميت مقام استوكس و موافقت انگلستان است . و الا در هرمورد ديگر چه براى استوكس چه براى هرانگليسى ديگر ، دولت روسيه هيچگونه رسميتى قائل نيست . » بر اثر رسيدن اين اخبار به سر ادوارد گرى و پافشارى عمال روس بالاخره وزير خارجهء انگليس كه به قرارداد 1907 بىاندازه توجه داشت و حاضر نبود كه اتحاد

--> ( 1 ) - AVENTURIER